Bilindiği üzere yüzey sularının su kalitesine ilişkin çalışmalarda biyoindikatörlerin kullanımı yaklaşık yüzyıl kadar önce başlamıştır (De Pauw ve Hawkes 1993). Yüzyıl önce araştırmacılar kirli sularda ve temiz sularda farklı türlerin yaşadığını görmüşlerdir. Biyoindikatörler; bir ortamda bulunuşları, bollukları, iyi bir gelişim göstermeleri, belirli koşullarda da ortadan kaybolmalarıyla, belirli bir yetişme ortamı koşulları hakkında bir yargıya varma olanağı sağlayan canlı türleridir. Biyoindikatörler, çevresel kirliliğe yaşam fonksiyonlarını değiştirerek veya toksinleri vücudunda biriktirerek cevap verirler (Ellenberg vd. 1991). Diğer bir deyişle bir biyotoptaki varlığı ile o çevrenin özelliklerinin tanınmasında kolaylık sağlayan türlerdirler. Biyoindikatör olarak kullanılacak organizma grupları bazı kriterlere göre belirlenmektedir. Bu organizma grupları öncelikle kolay teşhis edilebilmeli, kolaylıkla toplanabilmeli (yani az sayıda ve ucuz elde edilebilecek toplama malzemesinin yeterli olması), kozmopolit bir dağılım göstermeli, indikatör olarak seçilecek organizmanın hakkında otoekolojik veri zengin olmalı (bu bilgiler yorumlarda ve nümerik analizlerin uygulanmasında kolaylık sağlar), kirlilik etmeni olan zararlı maddeyi vücudunda biriktirmiş olmalı, laboratuarda kolayca üretilebilmeli, genetik yönden ve biyolojik kommünitedeki rolleri açısından düşük değişim özellikleri göstermelidir. Biyolojik indikatör olarak kullanılabilecek organizmalar; bakteriler, protozoalar, bentik algler, taban büyük omurgasızları, makrofitler ve balıklardır (Kazancı vd. 1997).

KAYNAKLAR
De Pauw, N. & Hawkes, A. H. (1993) Biological Monitoring of Water Quality in J. & S. Judd (eds.), River Water Quality Monitoring and Control. Aston Uni. s. 87-111.

Ellenberg, H., Weber, H.E., Düll, R., Wirth, V., Werner, W. & Paulißen, D. (1991) Zeigerwerte von Pflanzen in Mitteleuropa. Scripta Geobotanica XVII, 248 s.

Kazancı, G., Girgin, S., Dügel, M. & Oğuzkurt, D. (1997) Akarsuların çevre kalitesi yönünden değerlendirilmesinde ve izlenmesinde biyotik indeks yöntemi [The method of the biotic index of assessment and monitoring with respect to environmental quality of running waters]. İmaj Yayıncılık. ANKARA, 100 s.

Türkiye’nin AB’ye katılım sürecinde, Türkiye’de belirlenen her bir Nehir Havza Bölgesi için Nehir Havzası Yönetim Planlarını sunması gerekecektir. AB Su Çerçeve Direktifi, AB çevre mevzuatının önemli ve kompleks bir parçasıdır; Hollanda Hükümeti AB Su Çerçeve Direktifi (WFD 2000)’nin Türkiye’de uygulanması amacı ile devlet kurumlarını hazırlıklarında desteklemeyi amaçlamıştır; bu proje kapsamında, Büyük Menderes Havzasında Nehir Havzası Yönetim Planı hazırlanması sürecinde uzun vadeli rehber oluşturacak Nehir Havzası Çalışma Grubu kurulmuştur ve bu grubun en büyük ortağı DSİ’dir. Nehir Havzası Çalışma Grubu, Büyük Menderes Havzasında entegre su yönetimi ilkeleri ile su kalitesini ve ekolojik durumu geliştirmek için alınması gereken önlemleri tartışıp, belirleyecektir. Bu çalışmalar 2001 yılında başlamış ve Menderes Nehri üzerinde 37 adet gözlem istasyonu kurulmuştur. Bu gözlem istasyonlarında; Akıntı hızı, Sıcaklık, BOİ5, KOİ, AKM, NH4-N, Klorür, pH, Toplam Koliform ve Bor ölçümleri yapılmaktadır.  Ancak bu projede biyolojik değerlendirme kısmı eksiktir.  Biz bu çalışma sayesinde, Taban Büyük Omurgasızları kullanılarak Büyük Menderes Nehri’nin kirlilik düzeyi ve kirlilik etmenleri hakkında hem biyolojik hem de diğer bazı fiziko-kimyasal veriler ile su kalitesini değerlendirmeyi ve başlamış olan bu projenin açığını kapatmayı hedeflemekteyiz. Avrupa Su Direktifi Çerçeve (WFD 2000)  anlaşmasına göre akarsular taban büyük omurgasız faunası biyolojik olarak izlenecek -bu izleme Avrupa’da hem fauna tespitini hem de biyokimyasal olarak biyomarkör belirlenerek yapılmaktadır ve sonuç olarak 2015 yılına kadar Avrupa’da izlenmeyen su kalmayacaktır. Bu veriler aynı zamanda AB (Avrupa birliği) aday olan ülkelerden de istenmektedir.

WFD resmi sitesi:http://www.euwfd.com/

KAYNAKLAR
Water Framework Directive (WFD), (2000) Directive of the European Parliament and of the Council (establishing a framework for Community action in the field of water policy), Official Journal of the European Communities, 327:(1), 72 s.